Tên bài: HOÁN DỤ
(((((((((
I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC:
. Mục tiêu:
Nắm được khái niệm hoán dụ, các kiểu hoán dụ .
Hiểu được tác dụng của hoán dụ .
Biết vận dụng kiến thức về hoán dụ vào việc đọc- hiểu văn bản văn học và viết bài văn miêu tả .
. Kiến thức chuẩn:
Kiến thức :
Khái niệm hoán dụ, các kiểu hoán dụ .
Tác dụng của phép hoán dụ .
Kĩ năng :
- Nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép hoàn dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt .
II./CHUẨN BỊ:
- GV: sgv-sgk-ga- Tư liệu
- HS: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn.
III/NHỮNG NỘI DUNG CẦN LƯU Ý
1/ Nội dung:
2/ Phương pháp:
IV. TỔ CHỨC DẠY – HỌC:
1/ Ổn định lớp:
2/ Kiểm tra bài :
+ Thế nào là ẩn dụ ?
- Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
+ Câu thơ nào dưới đây có sử dụng phép ẩn dụ ?
A. Bóng Bác cao lồng lộng
B. Bác vẫn ngồi đinh ninh
( C. Người cha mái tóc bạc
D. Chú cứ việc ngủ ngon.
Các em đã biết, phép tu từ ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác dựa trên tính chất tương đồng, chúng ta tiếp tục tìm hiểu một biện pháp tu từ dựa trên tính chất tương cận (gần nhau), đó là biện pháp tu từ hoán dụ.
3/ Bài mới:
4/ Tổ chức các hoạt động dạy học

Hoạt động giáo viên
Hoạt động HS
Nội dung ghi

Hướng dẫn HS tìm hiểu thế nào là Hoán dụ ?
-Gv treo bảng phụ. Gọi HS đọc ví dụ.
- Hỏi: Các từ in đậm trong khổ thơ trên chỉ ai ?
- GV nhận xét.
-Aó nâu ( Nông dân .
-Aó xanh ( Công nhân .
=> Cách nói dựa vào quan hệ đặc điểm, tính chất (nông dân thường mặc áo nâu, công nhân thường mặc áo xanh khi làm việc)
-Nông thôn ( Chỉ những người sống ở nông thôn
-Thị thành ( Chỉ những người sống ở thành thị .
=>Cách gọi như vậy dựa vào quan hệ giữa vật chứa đựng (nông thôn, thành thị) với vật bị chứa đựng (những người sống ở nông thôn và thành thị) .
-Hỏi: Giữa “áo nâu” và “áo xanh”; “nông thôn” và “thị thành” có quan hệ với nhau như thế nào với sự vật được chỉ ?
=> Aó nâu, áo xanh, nông thôn, thị thành : Sự vật được gọi tên -> Sự vật được biểu thị ( quan hệ : vật chứa đựng ( vật bị chứa đựng (nông thôn-> người nông dân ; thành thị -> người công nhân)
-Hỏi: Cách diễn đạt này có tác dụng gì?
=> Tác dụng : Ngắn gọn, tăng tính hình ảnh và hàm súc cho câu văn .

Như vậy, hoán dụ gọi là tên sự vật hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác có quan hệ gần gũi. Cách gọi như vậy làm cho câu văn tăng sức gợi hình, gợi cảm cho diển đạt
Hỏi: Cách diễn đạt trên là hoán dụ. Vậy em hiểu thế nào là hoán dụ ?
( Gv chốt lại như ghi nhớ
-Gọi tên sự vật bằng tên sự vật khác có quan hệ gần gũi với nó gọi là hoán dụ.
-Hs đọc lại ghi nhớ.

Hướng dẫn Hs tìm hiểu các kiểu Hoán dụ.
- Gọi HS đọc các ví dụa,b,c; chú ý những từ in đậm trong bảng phụ.
Hỏi : Các phép hoán dụ được thực hiện qua các từ ngữ nào ? Chúng có quan hệ như thế nào đối với các sự vật được chỉ ?
- GV đưa thêm ví dụ (bảng phụ).
“Vì sao …… Hồ Chí Minh”
- GV nhận xét.
Bàn tay ta là người lao động- trái đất là vật chứa đựng để gọi sự vật bị chứa đựng - Aùo chàm là dấu hiệu sự vật- Một,Hai là cái cụ thể để nói cái trừu tượng





Hỏi : Mỗi VD là một kiểu hoán dụ, vậy em hãy cho biết có mấy kiểu hoán dụ ?
-GV chốt lại ghi nhớ 2 theo ghi nhớ và đồng thời cũng nói rõ : Nếu ẩn dụ dựa trên quan hệ tương đồng (giống nhau) giữa các sự vật, thì hoán dụ dựa trên quan hệ tương cận (gần nhau) giữa các sự